اهمیت مهارت دست ورزی
آوریل 28, 2019معرفی بازی جهت افزایش توجه و تمرکز کودکان
ژوئن 2, 2019قصه و قصهگویی: ریشه در تاریخ بشر
قصه و قصهگویی به قدمت تاریخ بشر ریشه دارد. بهگونهای که انسان زندگی خود را در چهارچوب قصهها به تصویر کشیده و قصهها نیز زندگی بشر را شکل داده، دگرگون ساخته و متحول نمودهاند. قصهها بازنمایی ما از خود و تجربههایمان هستند.
زندگی فرایندی پیوسته از نظمبخشی و سازماندهی تجربههاست. هنگامی که شناخت کامل از جهان وجود ندارد، نیاز به معنادادن به تجربیات احساس میشود. بدین ترتیب، تجربهها و رویدادهای عمر طولانی هر فرد به قصه تبدیل میشوند. افراد هنگام بیان داستان، توالی و روابط معنادار را کشف کرده و نسبت به وضعیت خود بینش عمیقتری پیدا میکنند (دوایودی، ۱۹۹۷).
قصهها بهعنوان سازههای تخیلی و فرهنگی از نظر فردی و اجتماعی معنادار بوده و نکات برجستهای را در بر میگیرند (امدن، ۱۹۹۸).
شماره تماس کلینیک ذهن پیشرو جهت رزرو وقت مشاوره: (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶)
اهمیت قصهگویی در رشد اخلاقی و شناختی
برخی اندیشمندان مانند جروم برونر، لکس و تیز و جکسوان، قصهگویی را شیوهای طبیعی برای ساختن جهان میدانند. در این دیدگاه، ارائه درسهای اخلاقی در چارچوب قصه برای سازمان دادن به یادگیریها در زندگی مطرح شده است. اگر قصهها دربرگیرنده اعمال و پیامدهای آنها باشند، موجب رشد اخلاقی میشوند (تریز نبرگ، مکگراث، ۲۰۰۱).
کتابهای مقدس مانند انجیل و قرآن نیز از قصه و حکایت بهعنوان ابزار آموزش شیوههای زندگی و کشف حقایق استفاده کردهاند (کراوفورد، براون و کراوفورد، ۲۰۰۴). به همین دلیل، قصهگویی یکی از رایجترین راههای انتقال تجربه و سرگرمی است (زایپس/پرنیانی، ۱۳۸۰).
بیشتر بخوانید: ترک خورد ارضایی
رابطه قصهگویی با تخیل و رشد کودک
قصه و داستان پلی بین کودک و جهان اطرافش ایجاد میکند. رویدادهای یک قصه دارای نظم خاصی هستند که کودک با دنبال کردن آن، مسیر بیان احساسات و حل مشکلات را میآموزد و از غصه کاسته و امید پیدا میکند. قصهدرمانی یکی از فنون رواندرمانی است و به کودکان کمک میکند با فقدانها، هراسها و اضطرابها مواجه شده و بهطور غیرمستقیم نیرو و امید پیدا کنند.
داستان و روایت
قصه یا داستان نوشتهای است که فکر نویسنده در قالب حکایتی به خواننده عرضه میشود، چه جنبه تخیلی داشته باشد و چه واقعیات زندگی با جامه تخیل مزین شده باشد (نور احمر، ۱۳۵۸). از کتابهای داستانی و قصهها میتوان برای آموزش رفتارهای حمایتکننده، مقابله با ترس تنهایی و تقویت مهارتهای اجتماعی استفاده کرد. برای مثال، برخی کتابها به کودکان قدرت نه گفتن را میآموزند (محمد اسماعیل، ۱۳۸۱).
هدفها و ارزشهای قصه
قصهگویی فعالیتی است که افراد را شکل میدهد (موره، ۱۹۹۱ به نقل از ماکادو، ۱۹۹۵). با شنیدن داستانها، افراد خودآگاهی، رفتارهای اجتماعی و مهارتهای عملی خود را توسعه میدهند (اسکرام، ۱۹۹۳ به نقل از ماکادو، ۱۹۹۵). قصهها چارچوبی برای خودپدیدآیی، آموزش و افزایش خودفهمی و کارآیی روابط بینفردی فراهم میکنند (دن، ۱۹۹۸).
داستانها، بهویژه زندگینامه و قصههای خودنوشت، به فرد کمک میکنند تخیلات و تصورات خود را در یک کلیت منسجم سازماندهی کند و خودآگاهی خود را ارتقاء دهد (کستنبام، ۲۰۰۳ به نقل از شیبانی و همکاران، ۱۳۸۵).
بیشتر بخوانید: مشاوره تغذیه کودکان
کاربردهای روانشناختی قصهها
- الگوسازی شیوه ارتباطات
- ارائه راهحل برای مشکلات
- حساسیتزدایی از ترسها
- افزایش انگیزش و پرورش ایدهها
- مدیریت روابط و تثبیت رهنمودها
- کاهش مقاومت و بازسازی خود
- شناخت خود و بازشناسی احساسات
قصهها به کودکان کمک میکنند بر مشکلات روانی و هیجانی فائق آیند و مهارتهای مقابله با چالشها را بیاموزند. به عنوان نمونه، داستان «شنل قرمزی» به کودکان میآموزد به غریبهها اعتماد نکنند و دوستی را با دقت انتخاب کنند.
شماره تماس کلینیک ذهن پیشرو جهت رزرو وقت مشاوره: (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶)
قصهگویی و تخیل کودک
کودکان از سن ۲ سالگی به شنیدن قصه علاقه نشان میدهند. داستانها برای کودکان نوپا باید کوتاه، ساده و مرتبط با رویدادهای روزمره باشند. برای گروه سنی ۳ تا ۷ سال، قصهها میتوانند ریتمیک و آهنگین باشند و حرکات و صداهای زمینه برای تخیل کودک استفاده شوند.
تطابقیابی یک فرآیند ذهنی ناخودآگاه است که کودک با شنیدن داستان، حوادث و شخصیتها را با تجربیات خود مرتبط میکند. این فرآیند باعث تقویت تخیل و یادگیری مهارتهای اجتماعی میشود.
- رویکردهای داستانی در روانشناسی
- رویکردهای داستانی در روانشناسی بر چند محور متمرکز هستند:
- استفاده از قصه بهعنوان فن درمانی در رواندرمانی فردی و خانوادگی
- استفاده از قصه بهعنوان ابزار تشخیصی
- استفاده از قصه برای آموزش و پرورش تواناییهای کودکان
نمونه تحقیق: تاثیر قصهدرمانی بر کاهش افسردگی کودکان
هدف: بررسی تاثیر قصهدرمانی بر کاهش علائم افسردگی کودکان.
روش: پنج دانشآموز افسرده پایه چهارم و پنجم ابتدایی در یک برنامه ۲۴ جلسهای ۶۰ دقیقهای (دو بار در هفته) شرکت کردند.
یافتهها: افسردگی تمام شرکتکنندگان کاهش یافت و اختلالهای اضطرابی و رفتارهای لجبازانه نیز بهبود یافت.
منبع: میگنا
