نوروفیدبک تراپی

نوروفیدبک چیست؟

نوروفیدبک یک روش درمانی و تمرینی مغز است که با اندازه‌گیری امواج مغزی فرد از طریق دستگاه EEG و ارائه بازخورد لحظه‌ای، به مغز کمک می‌کند الگوهای فعالیتی خود را اصلاح و بهینه کند.

کاربردهای نوروفیدبک شامل بهبود تمرکز و توجه، درمان اختلال کم‌توجهی و یا بیش‌فعالی (ADHD)، کاهش اضطراب، بهبود کیفیت خواب و توانبخشی پس از آسیب‌های مغزی است. مطالعات نشان می‌دهند که تمرین منظم نوروفیدبک می‌تواند عملکرد شناختی و تعادل روانی را بهبود بخشد.

چگونه نوروفیدبک مغز را آموزش می‌دهد؟ بررسی علمی و کاربردی نوروفیدبک تراپی

در نوروفیدبک الکترودهایی که نوعی حسگر هستند، بر روی پوست سر فرد قرار می‌گیرند تا فعالیت الکتریکی مغز را ثبت کنند. این اطلاعات به صورت بازخورد دیداری، شنیداری یا حتی بازی‌های تعاملی به فرد ارائه می‌شود تا مغز بتواند الگوهای فعالیتی خود را تنظیم کند.

مبنای علمی نوروفیدبک نوروپلاستیسیتی یا انعطاف‌پذیری عصبی مغز است؛ یعنی توانایی مغز برای ایجاد مسیرها و الگوهای جدید در پاسخ به یادگیری، تجربه یا آسیب. نوروفیدبک از این قابلیت استفاده می‌کند تا با تمرین‌های متمرکز، مغز مانند عضله‌ای تمرین داده شود و الگوهای ذهنی مثبت و سالم شکل بگیرد. با تکرار این تمرین‌ها، این الگوهای جدید غالب می‌شوند و به بهبود توجه، تمرکز، حالات ذهنی و عملکرد کلی فرد منجر می‌شوند.

شما می‌توانید جهت اطلاعات بیشتر نوروتراپی و رزرو وقت با مشاوران مرکز درمانی پیشرو به شماره ۷۷۷۲۹۸۱۶-۰۲۱ تماس بگیرید.

برای آشنایی با کادر درمان مرکز مشاوره و نوروتراپی ذهن پیشرو اینجا کلیک کنید.

اختلالات قابل درمان با نوروفیدبک

• اوتیسم
• تمرکز و تفکر
• اختلال در خواب
• وابستگی و اعتیاد
• سکته های عصبی
• هرگونه آسیب مغزی
• افسردگی و اضطراب
• میگرن و هرنوع سردرد
• عدم توانایی در یادگیری
• نوع فعالیت انسان در هنر و ورزش

 در صورت داشتن هرگونه ابهام و یا سوالی درباره بهترین مرکز نوروتراپی در شرق تهران در انتهای همین صفحه (بخش کامنت) سوالتان را مطرح نمایید. مرکز مشاوره پیشرو در اولین فرصت پاسخگوی سوالات شما خواهند بود.

مدت زمان جلسات نوروفیدبک چقدر است؟

هر جلسه نوروفیدبک معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و مجموعاً ۳۰ تا ۴۰ جلسه درمانی دارد. البته تعداد جلسات مورد نیاز به شرایط فرد بستگی دارد؛ در موارد نادری به بیشتر از ۴۰ جلسه نیاز می‌شود.

نکته مثبت اینجاست که مهارت‌هایی که در نوروفیدبک آموخته می‌شوند در زندگی روزمره در خانه، مدرسه یا محل کار هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تمرین‌ها به مغز کمک می‌کنند تا به‌تدریج پاسخ‌های سالم‌تری به محیط‌های واقعی بدهد.

انواع روش‌های درمانی نوروفیدبک در تکنیک نوروتراپی

نوروفیدبک از دهه ۱۹۷۰ به‌عنوان یک روش درمانی معرفی شده و در طول زمان همراه با پیشرفت‌های علمی و فناوری توسعه یافته‌است. امروزه نوروفیدبک بسته به نوع مشکل یا علائم اشکال مختلفی از درمان را ارائه می‌دهد:

۱) نوروفیدبک بر اساس فرکانس و قدرت (Frequency/Power Neurofeedback)

در این روش که از دو تا چهار الکترود استفاده می‌شود فرد یاد می‌گیرد دامنه (قدرت) یا فرکانس (سرعت) امواج مغزی خاصی را در نواحی مشخصی از مغز تغییر دهد. این شیوه یکی از علمی‌ترین و رایج‌ترین روش‌ها در درمان اختلالاتی مانند بیش‌فعالی، اضطراب و بی‌خوابی است.

۲) نوروفیدبک پتانسیل‌های آهسته قشری (SCP-NF)

در این روش فرد از طریق بازخورد EEG آموزش می‌بیند که جهت‌گیری پتانسیل‌های آهسته قشری خود را تغییر دهد. این نوع درمان برای بیش‌فعالی، صرع و میگرن مؤثر شناخته شده‌است.

۳) نوروفیدبک Z-score زنده (Live Z-score Neurofeedback)

در نوروفیدبک Z-score زنده داده‌های EEG فرد با یک پایگاه داده مقایسه و بازخورد زنده ارائه می‌شود. کاربرد اصلی آن در درمان بی‌خوابی مزمن است.

۴) توموگرافی الکترومغناطیسی با دقت پایین (LORETA)

در این نوع نوروفیدبک از ۱۹ الکترود برای بازخورد استفاده می‌شود. این تکنیک در درمان اعتیاد، افسردگی و اختلال وسواس اجباری موفقیت چشم‌گیری داشته است.

۵) نوروفیدبک هموانسفالوگرافی (HEG)

این روش بازخورد EEG را براساس جریان خون در قشر مغز ارائه می‌دهد و کاربرد گسترده‌ای در درمان میگرن دارد.

شماره تماس کلینیک ذهن پیشرو جهت رزرو وقت مشاوره نوروفیدبک: (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶) 

۶) تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI)

جدیدترین نوع نوروفیدبک است که امکان بازخورد لحظه‌ای از واکنش اکسیژنی خون در قشر مغز و ساختارهای زیرقشری مانند آمیگدال را فراهم می‌کند. این روش تاکنون موفقیت‌هایی چشم‌گیری در درمان افسردگی، ADHD، اضطراب، PTSD، اختلالات مصرف مواد و اسکیزوفرنی داشته‌است.

علاوه بر این تحقیقات جدید روی استفاده از نوروفیدبک fMRI به‌عنوان ابزار کنترل ذهن برای ارتباط با ماشین‌ها متمرکز شده‌اند. این تکنیک برای هدایت رایانه‌ها، ربات‌ها و اندام‌های مصنوعی از طریق افزایش جریان خون و فعالیت عصبی در قشر حسی-حرکتی به کار می‌رود.

یک جلسه نوروفیدبک چگونه برگزار می‌شود؟

آماده‌سازی فرد و اتصال الکترودها:

• فرد روی صندلی راحت می‌نشیند و الکترودهایی به پوست سر او متصل می‌شوند تا فعالیت الکتریکی مغز ثبت شود.
• این فرآیند کاملاً بدون درد است و مشابه شنیدن ضربان قلب با گوشی پزشکی است. همان‌طور که قلب ممکن است نامنظمی داشته باشد، مغز نیز گاهی نیاز به تنظیم دارد.

فعالیت‌های هدایت‌شده توسط درمانگر:

• درمانگر فرد را راهنمایی می‌کند و فعالیت‌های ساده‌ای از او می‌خواهد، مانند نگاه کردن به تصاویر، انجام بازی‌های ویدئویی یا گوش دادن به موسیقی.

دریافت بازخورد لحظه‌ای:

• الکترودها بازخورد دیداری و شنیداری از فعالیت مغزی ارائه می‌کنند.
• مثال: در حین مشاهده تصویر، تولید امواج مغزی مطلوب باعث روشن‌تر شدن تصویر و امواج نامطلوب باعث تیره شدن آن می‌شود.

تمرین تمرکز و کنترل ذهنی:

• برخی تمرین‌ها شامل شبیه‌سازی محیط شلوغ است، که فرد یاد می‌گیرد با تمرکز ذهن، سر و صدا را کاهش داده و محیط را آرام کند.
• این بازخورد فوری به مغز کمک می‌کند فعالیت‌های مفید را تقویت و الگوهای نامطلوب را کاهش دهد.

اصول علمی پشت نوروفیدبک:

• این فرآیند مبتنی بر شرطی‌سازی کنشی (Operant Conditioning) است.
• با تکرار جلسات، مغز به حفظ الگوهای مطلوب و کاهش الگوهای نامطلوب عادت می‌کند، در نتیجه تمرکز، آرامش و عملکرد شناختی فرد به مرور بهبود می‌یابد.

به‌مرور زمان نیز مغز یاد می‌گیرد الگوهای مطلوب امواج مغزی را حفظ کند و تولید الگوهای نامطلوب را کاهش دهد.

جمع بندی

نوروفیدبک یک روش درمانی غیرتهاجمی است که به افراد کمک می‌کند تا بدون استفاده از دارو، عملکرد مغز خود را بهبود دهند. در بهترین مرکز نوروفیدبک، نوروتراپیست با کمک مراجع، به تغییر فعالیت امواج مغزی پرداخته و از این طریق الگوهای فکری و رفتارها را اصلاح می‌کند. مراجعان باید تکنیک‌های یاد گرفته‌ شده را نه‌ تنها در جلسات درمان، بلکه در محیط‌های کاری و تحصیلی و زندگی واقعی نیز تمرین کنند. هرچند نوروفیدبک تراپی معجزه‌ آسا نیست، اما برای بسیاری از افراد فرصتی را برای ایجاد تغییرات مثبت و پایدار فراهم کرده است.

سوالات پرتکرار