اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) چست؟ از علائم تا راه‌های مؤثر درمان

تا حالا شده به افکار مزاحم داشته باشید و نتوانید این افکار را کنترل کنید؟ یا حتی احساسات مکرر و ناخواسته ای که باعث ایجاد یکسری رفتارهای وسواس گونه مثل تمیزی، ناخن جویدن  شود؟

احتمالا این موضوع در اثر اختلال وسواسی که در شما شکل گرفته ایجاد شده است. اما از کجا بفهمیم به اختلال وسواس دچار شدیم؟ آیا راهی برای جلوگیری یا درمان وسواس وجود دارد؟

اگر شما هم احساس می‌کنید که ممکن است خودتان یا یکی از عزیزانتان به وسواس دچار شده اید و حالا نمی‌دانید که باید چه کنید یا اطلاعات پایینی درباره این اختلال دارید بهتر است در ادامه با ما همراه باشید:

وسواس فکری-عملی OCD چیست؟

در علم روان‌شناسی OCD که مخفف عبارت Obsessive-Compulsive Disorder است، به عنوان اختلال وسواس فکری-عملی نیز شناخته می‌شود؛ که با افکار، تصاویر، و تصورات مزاحم و ناخوشایند (وسواس) و یا رفتارهای تکراری و اجباری (اجبار) همراه است. این اختلال می‌تواند زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد و روابط او با اطرافیان را دچار مشکل کند.
این اختلال روانی شامل دو بخش اصلی است:

• وسواس فکری (Obsessions): افکار، تصاویر یا انگیزه‌های مزاحم، ناخواسته و تکرارشونده‌ای هستند که معمولاً باعث اضطراب یا ناراحتی می‌شوند.
• وسواس عملی (Compulsions): رفتارها یا اعمال ذهنی تکراری و اجباری هستند که فرد برای کاهش اضطراب ناشی از وسواس‌های فکری، احساس نیاز به انجام آن‌ها دارد.

فرد مبتلا به OCD معمولاً این اعمال را با هدف کاهش تنش یا جلوگیری از وقوع یک اتفاق ناخوشایند انجام می‌دهد، هرچند اغلب خود نیز آگاه است که این رفتارها منطقی نیستند.

برای درخواست مشاوره از مرکز مشاوره ذهن پیشرو میتوانید با شماره‌های تماس مرکز درمان تماس (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶) حاصل نمایید.

 چه عواملی باعث به‌وجود آمدن وسواس می‌شود؟

عوامل مختلفی می‌توانند باعث بروز وسواس (OCD) در فرد شوند از جمله این عوامل می‌توان به عوامل ژنتیکی، عوامل بیولوژیکی، عوامل روان‌شناختی، تجارت زندگی
واسترس ها اشاره نمود.

۱٫ عوامل ژنتیکی:

افرادی که در خانواده‌شان سابقه اختلال وسواس دارند، بیشتر در معرض این اختلال قرار دارند. این نشان می‌دهد که ژنتیک می‌تواند تأثیر زیادی در بروز وسواس داشته باشد. البته با مشاوره ای خانواده درمانی تا حد زیادی می‌تواند در حل این موضوع کمک کننده باشد.

۲٫ عوامل بیولوژیکی:

اختلالات شیمیایی در مغز، به ویژه در تعادل مواد شیمیایی مانند سروتونین، ممکن است به بروز وسواس منجر شود. تغییرات در ساختار و عملکرد برخی مناطق مغز نیز ممکن است با این اختلال مرتبط باشد.

۳٫ تجارب زندگی و استرس‌ها:

تجربیات استرس‌زا، مانند آسیب‌های روانی یا فشارهای محیطی، می‌توانند به‌عنوان محرک‌هایی برای بروز وسواس عمل کنند. این عوامل ممکن است به‌ویژه در افرادی که حساسیت بیشتری دارند، مؤثرتر باشند.

۴٫ عوامل روان‌شناختی:

بعضی از رفتارهای شخصی و الگوهای فکری نیز می توانند زمینه‌ساز بروز وسواس باشند. به عنوان مثال، افرادی که نیاز به کنترل کامل محیط خود دارند یا همیشه نگران اشتباهات خود هستند، بیشتر در معرض ابتلا به وسواس قرار دارند.

انواع اختلال وسواس OCD

اختلال وسواس (OCD) را می‌توان بر حسب علائمی که از خود بروز می‌دهد در دو دسته مختلف، اما مرتبط به هم طبقه بندی کرد:

1. وسواس فکری

وسواس فکری یعنی فکری که فرد علی‌رغم میل خود مرتباً در ذهن خود به آن مشغول است و قادر به رهایی از آن نیست و همیشه سعی دارد به نتیجه‌ای برسد که چنین نتیجه‌ای هیچ وقت حاصل نمی‌شود. در نتیجه فرد در مسایل و امورات زندگی خود نمی‌تواند هیچ تمرکزی داشته باشد.

وسواس فکری می‌تواند در ارتباط با وقایع گذشته و یا کارهایی که در حال حاضر در دست اقدام دارد را شامل شود اما هیچ وقت به هیچ نتیجه عملی نرسد.

2. وسواس فکری عملی (وسواس فکری جبری)

در این نوع وسواس فرد برای کاهش اضطراب خود یکسری رفتارهای مکرر و وسواس گونه را انجام می‌دهد که به آن وسواس فکری عملی گفته می‌شود.

برای درخواست مشاوره از مرکز مشاوره ذهن پیشرو میتوانید با شماره‌های تماس مرکز درمان تماس (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶) حاصل نمایید.

علائم و نشانه های اختلال وسواس OCD چیست؟

احتمالا این سوال برایتان مطرح می‌شود که از کجا بفهمم به اختلال وسواس  (OCD) دچار هستم یا نه؟ در اختلال وسواس فکری عملی، معمولا هم علائم فکری و هم علائم اجبار و عمل در افراد ظاهر می‌ود. با این حال ممکن است هر یک از این دسته علائم به صورت مجزا (یعنی فقط علائم فکری یا فقط علائم عملی) ظاهر شود.

برای فهم بیشتر لازم است تا به ادامه متن توجه کنید:

علائم وسواس فکری

• ترس از آلودگی و کثیفی
• شک و سختی در مواجه با عدم قطعیت
• نیاز به متعادل بودن وسایل یا سایر چیزها
• افکار مزاحم و مکرر که منجر به پریشانی و اضطراب می‌شود
• افکار ناخواسته از جمله پرخاشگری، موضوعات جنسی یا مذهبی
• افکار تهاجمی درباره از دست دادن کنترل و آسیب رساندن به خود یا دیگران

با کارگاه‌های روانشناسی مرکز مشاوره پیشرو بیشتر آشنا شوید.

نمونه و مثال هایی از علائم وسواس

• تصاویر جنسی ناخوشایند
• استرس زیاد در مواقعی که وسایل منظم نیستند
• افکاری درباره فریاد زدن، فحاشی یا عدم رفتار صحیح در جمع
• شک دارید که آیا در را قفل کرده اید یا اجاق گاز را خاموش کردید
• ترس از آلوده شدن با لمس اشیایی که دیگران آن را لمس کردند
• تصاویر ذهنی از رانندگی با ماشین در میان جمعیت و زیر کردن آنها

برای درخواست مشاوره از مرکز مشاوره ذهن پیشرو میتوانید با شماره‌های تماس مرکز درمان تماس (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶) حاصل نمایید.

علائم وسواس جبری (وسواس عملی)

• چک کردن
• خواستار اطمینان خاطر
• پیروی از یک روال سخت
• شست و شو و نظافت مکرر
• مدام سفارش چیزی را کردن به دیگران
• رفتارهای تکراری که احساس به اجباری بودن آنها را دارید و برای کاهش اضطراب آن را انجام می‌دهید

نمونه و مثال هایی از وسواس جبری

• شمارش در الگوهای خاص
• تکرار بی صدا یک دعا، کلمه یا عبارت
• تلاش برای جایگزینی یک فکر بد با یک فکر خوب
• بارها در را بررسی کردن برای اطمینان از قفل بودن آن
• شستن دست ها تا زمانی که احساس کنید عاری از هر میکروب یا باکتری است

علل وسواس (فکری یا عملی)

اگر چه عوامل ژنتیکی در همه اختلالات و بیماری‌های جسمانی و روانی زمینه‌ ساز است اما ممکن است این اختلال در اثر سایر عوامل نیز بروز پیدا کنند که عبارتند از:

• عوامل زیست شناختی

اختلال وسواس ممکن است به دلیل تغییرات شیمیایی طبیعی که در بدن اتفاق می‌افتد یا عملکرد مغز پدیدار شود.

• یادگیری

گاهی اوقات ممکن است در اثر ترس های وسواسی و رفتارهای اجباری که خانواده آن را انجام می‌دهند، در طول زمان به صورت ناخودآگاه آموخت.

جالب است بدانید بررسی‌هاى علمى نشان می‌دهد که وضع هوشى افراد وسواسی در سطحى متوسط و حتى بالاتر از حد متوسط است. همچنین تجارب نشان داده‌‏اند آن‌هایى که در زندگى شخصى حساس‏‌ترند امکان ابتلایشان به بیمارى وسواس بیشتر است و غلبه وسواس بر آنها زیادتر است. در بین فرزندانى که والدینشان معمولاً محکومشان مى‌کنند این بیمارى بیشتر دیده مى‌‏شود.

در صورت داشتن هرگونه سؤال یا ابهام، لطفاً آن را در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید.
کارشناسان ما در مرکز مشاوره ذهن پیشرو
در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با اولویت، پاسخگوی پرسش‌های شما خواهند بود تا در مسیر انتخاب بهترین راهکار، همراهتان باشند.

آیا شدت اختلال وسواس در همه افراد به یک شکل است؟

برای پاسخ باید بگوییم خیر! شدت این اختلال در هر فردی ممکن است متفاوت باشد. اختلال وسواس معمولا در سنین نوجوانی یا جوانی شروع می‌شود اما ممکن است در برخی از افراد در دوران کودکی نیز شکل گیرد.

اختلال وسواس فکری – عملی (OCD) یک بیماری پیچیده است که علائم آن اغلب به مرور زمان ظاهر شده و در طول زندگی تغییر می کنند. نوع وسواس ها و اجبارهایی که فرد تجربه می کند نیز ممکن است با گذشت زمان متغییر باشد.

این اختلال تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله استرس قرار دارد و در زمان‌های پر تنش مانند تغییر محیط زندگی، علائم آن ممکن است تشدید شود. شدت علائم OCD بسیار متغیر است و از حالت خفیف تا بسیار شدید که توانایی فرد را در انجام فعالیت های روزمره مختل می کند نیز می‌تواند متفاوت باشد.

بیشتر چه افرادی به اختلال وسواس دچار می‌شوند؟

اگر شرایط و عوامل زیر را تجربه می‌کنید احتمالا ریسک ابتلا به اختلال وسواس در شما بیشتر است:

• سابقه خانوادگی
• تجربه رویدادها استرس زا در زندگی
• مبتلا بودن به سایر اختلالات سلامت روان مانند اضطراب، سوء مصرف مواد یا اختلالات تیک

اما وسواس بر زندگی فردی افراد چه تاثیری می گذارد؟

وسواس (OCD) می‌تواند اثرات شدیدی بر زندگی فردی فرد مبتلا داشته باشد. از جمله اثرات مهم آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱٫ اختلال در کار و تحصیل: افراد مبتلا به وسواس ممکن است زمان زیادی را صرف انجام رفتارهای تکراری کنند یا مدام نگران افکار مزاحم باشند، که این می‌تواند باعث کاهش تمرکز، کارآیی پایین‌تر در شغل یا تحصیل و کاهش عملکرد کلی در زندگی روزمره شود.

۲٫ اختلال در روابط اجتماعی و خانوادگی: وسواس می‌تواند منجر به ایجاد فاصله در روابط فرد با دوستان، خانواده و همکاران شود. رفتارهای اجباری و نیاز به تکرار آن‌ها ممکن است موجب خستگی، ناامیدی و سردرگمی در اطرافیان شود.

۳٫ اضطراب و افسردگی: افرادی که وسواس دارند ممکن است دچار اضطراب و افسردگی شوند، زیرا این اختلال به‌طور مداوم استرس‌های روانی به همراه دارد. اضطراب ناشی از وسواس می‌تواند زندگی روزمره را بسیار سخت و دشوار کند.

۴٫ هدر رفتن زمان و انرژی: فرد مبتلا به وسواس ممکن است ساعت‌ها از روز را صرف رفتارهای اجباری کند (مانند شستن مداوم دست‌ها یا چک کردن مکرر چیزها)، که باعث هدر رفتن زمان و انرژی و ایجاد احساس عدم کنترل در زندگی می‌شود.

آیا وسواس بر اطرافیان فرد نیز تأثیر می‌گذارد؟

وسواس نه تنها تأثیرات زیادی بر فرد مبتلا دارد، بلکه می‌تواند بر اطرافیان نیز تأثیر منفی بگذارد. برخی از اثرات آن شامل موارد زیر است:

۱٫ افزایش فشار در روابط خانوادگی: خانواده‌های افراد مبتلا به وسواس (OCD) ممکن است احساس کنند که تحت فشار شدید قرار دارند، چون مجبور به تحمل رفتارهای تکراری و اجباری فرد هستند و به‌طور غیرمستقیم درگیر مشکلات او می‌شوند.

۲٫ خستگی و ناامیدی: اطرافیان فرد مبتلا ممکن است از تکرار رفتارهای وسواسی خسته شوند و احساس کنند که هیچ‌گونه پیشرفتی در بهبود وضعیت فرد وجود ندارد. این موضوع می‌تواند ناامیدی و تنش‌های خانوادگی را افزایش دهد.

۳٫ تأثیرات روانی بر اطرافیان: مشاهده رفتارهای وسواسی فرد می‌تواند بر وضعیت روانی اطرافیان تأثیر منفی بگذارد، به‌ویژه اگر این رفتارها با اضطراب یا تنش‌های فیزیکی همراه باشند.

اختلال وسواس یک بیماری پیچیده است که می‌تواند به‌طور قابل توجهی بر زندگی فرد مبتلا و اطرافیان او تأثیر بگذارد. اگر شما یا کسی که می‌شناسید از این اختلال رنج می‌برید، بهترین اقدام برای بهبود وضعیت، مراجعه به مشاوره و درمان حرفه‌ای است. درمان‌های مختلف از جمله مشاوره‌های شناختی-رفتاری و دارو درمانی می‌توانند در کنترل و مدیریت وسواس مؤثر باشند و به فرد کمک کنند تا کیفیت زندگی خود را بازیابی کند. بهترین مرکز مشاوره شرق تهران (تهرانپارس) می‌تواند شما را در این مسیر همراهی کند.

آیا می‌توان از اختلال وسواس جلوگیری کرد؟

به طور کلی هیچ راه قطعی برای جلوگیری از اختلال وسواس وجود ندارد اما با این حال درمان آن در اسرع وقت به شما کمک می‌کند تا جلوی پیشرفت بیماری گرفته شود و علائم شدیدتری را تجربه نکنید.

برای درخواست مشاوره از مرکز مشاوره ذهن پیشرو میتوانید با شماره‌های تماس مرکز درمان تماس (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶) حاصل نمایید.

اختلال وسواس چه عوارضی را به همراه دارد؟

در صورتی که از اختلال وسواس رنج می‌برید حتما به یک روانشناس خوب مراجعه کنید تا از بدتر شدن این اختلال جلوگیری کند. همچنین بهترین روانشناسان در شرق تهران (تهرانپارس) به شما این امکان را می‌دهند تا با کاهش علائم از ایجاد عوارض همراه جلوگیری کنید.

این عوارض عبارتند از:

• روابط آشفته
• پایین آمدن کیفیت زندگی
• اتلاف وقت برای شرکت در رفتارهای تشریفاتی
• افکار مربوط به خودکشی و رفتارهای مرتبط با آن
• مسائل بهداشتی مانند درماتیت تماسی ناشی از شستن مکرر دست ها

بهترین راه برای درمان اختلال وسواس

آیا می‌توان وسواس رادرمان کرد؟ ممکن است این سوال یکی از اصلای ترین دغدغه هایتان باشد؛ خوشبختانه می‌توان این اختلال را درمان و مهار کرد البته به شرطی که فرد بخواهد که رفتار خود را اصلاح کند!

بسته به شدت علائم و سایر شرایط، روانشناس یا روانپزشک شما بهترین روش درمانی را انتخاب می‌کند. گاهی ممکن است تنها با یک تکنیک درمانی وضعیت فرد بهبود یابد و گاهی نیز ممکن است نیاز به ترکیب چند تکنیک باشد. این تکنیک ها موارد زیر را شامل می‌شود:

• دارو درمانی
• روان درمانی
• تحریک عمیق مغز (DBS)
• درمان رفتاری شناختی (CBT)
• تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای (TMS)

چرا مرکز مشاوه ذهن پیشرو؟

مرکز مشاوره و روانشناسی ذهن پیشرو یکی از بهترین مراکز مشاوره تهران است که توانسته با کمک روانشناسان حازق و خبره به افرادی که از اختلالات روان رنج می‌برند یا نیاز به مشاوره برای تحصیل، ازدواج و … را دارند کمک کنند.

در بهترین مرکز مشاوره شرق تهران(تهرانپارس)به شما عزیزانی که از اختلال وسواس رنج میبرید کمک می‌کنیم تا با کمک بهترین روانشناس شرق تهران(تهرانپارس)علل بروز وسواس را پیدا کرده و در مسیر درمان این اختلال در کنار شما باشیم.

برای درخواست مشاوره از مرکز مشاوره ذهن پیشرو میتوانید با شماره‌های تماس مرکز درمان تماس (۷۷۷۲۹۸۱۶- ۰۲۱ و ۷۷۸۶۴۹۵۷- ۰۲۱ و ۰۹۱۹۴۴۷۰۹۵۶) حاصل نمایید.