بیوفیدبک

هر روزه روش‌های درمانی زیادی برای بهبود عملکرد دستگاه‌های بدن کشف و به کار گرفته می‌شود. یکی از این روش‌ها بیوفیدبک است. اگر تا به حال اسمی از این تکنیک و نحوه‌ی عملکرد آن نشنیده‌اید بهتر است متن زیر دنبال کنید. فعالیت بدنی به دو بخش ارادی و غیر ارادی تقسیم بندی می‌شود.

بعضی از حرکات ارادی شامل تکان دادن دست و پاها که کاملاً آگاهانه انجام می‌شوند و حرکاتی مانند نرخ ضربان قلب، تنفس، دمای بدن، فشار خون جزء حرکات غیر ارادی هستند و تحت تأثیر پارامترهای محیطی مانند استرس، هیجان، بیماری تغییر می‌کنند. سیستم عصبی خودمختار عملکردهای غیر ارادی را تنظیم می‌کند و اگر فرد به مدت زمان زیادی در معرض عوامل محیطی متأثر بر فعالیت‌های بدنی‌اش قرار بگیرد ممکن است دچار بیماری یا اختلال شود و این بیماری‌ها و اختلالات در گروه بیماری‌های تنظیمی تقسیم بندی می‌شوند. استفاده از درمان های دارویی برای این گونه اختلالات تقریباً زمان بر و دارای عوارض است از این رو استفاده از روش مدرن بیوفیدبک می‌تواند کنترل عملکردهای غیر ارادی را تا حدودی تنظیم کند. در زیر بیشتر با این روش و انواع آن آشنا می‌شویم.

بیوفیدبک چیست؟

تکنیک بیوفیدبک با ایجاد تغییرات مثبت مطلوب در بدن باعث بهبود عملکردهای اعضای بدن می‌شود. این تکنیک ذهنی بدنی در واقع به افراد کمک می‌کند تا چگونگی تغییر فعالیت‌های فیزیولوژیک خود را یاد بگیرند.

در واقع اصل کار در این روش این می‌باشد که افراد توانایی کنترل و تنظیم پاسخ های غیر ارادی بدنشان را داشته باشند. در این روش درمانی از ابزارهای الکترونیکی استفاده می‌شود که این ابزارها اطلاعاتی در خصوص اعصاب و عضلات و فعالیت‌های خود مختار بدن پردازش می‌کنند و این اطلاعات را در قالب صوت و تصویر به درمانگر و بیمار می‌دهند.

کاربردهای بیوفیدبک

بیوفیدبک یا بایوفیدبک در درمان شرایط و موضوعات جسمی و ذهنی زیادی کاربرد دارد. این روش درمانی با ثبت سیگنال‌های بیولوژیک عمل می‌کند و افراد برای بهبود سلامت خود از امواج حاصل از بدن خود آموزش می‌بینند.

از مهم‌ترین کاربردهای بایوفیدبک در درمان طیف وسیعی از شرایط عصبی و عضلانی مانند اختلالات ماهیچه لگن، ضعف ماهیچه‌ها به دلیل سکته، دردهای تنشی، مشکلات معده‌ای_روده‌ای مانند سندرم روده تحریک پذیر، حالت تهوع و استفراغ بسیار کاربردی می‌باشد. این بیماری عمدتاً با دارو درمان نمی‌شوند و به همین دلیل از این روش جدید استفاده می‌شود.

موضوعات ذهنی که با استفاده از بایوفیدبک درمان می‌شود شامل سندرم دردهای حاد و مزمن، اضطراب، آسم، دردهای ناشی از سرطان، سندرم تونل مچ، گرفتگی گردن، عوارض جانبی شیمی درمانی، یبوست، بیماری انسداد مزمن ریه، ترومای تجمعی، صرع، دردهای آمیزشی، سردرد، فشارخون، حملات عصبی، درد لگن، میگرن، استرس وابسته به شغل، بی اختیاری ادرار، شانه ناپایدار، وزوز گوش، آرتریت روماتوئید، اختلال مفصل گیجگاهی می‌باشد.

دلیل انتخاب بیوفیدبک نسبت به دیگر روش های درمانی

پیشرفت تکنولوژی باعث شده است که تمایل افراد با استفاده از روش بیوفیدبک نسبت به سایر روش‌ها بیشتر شود این تمایل بیشتر به دلیل موارد زیر است.

1. کنترل سلامتی توسط شخص
2. در هنگام بارداری بهترین جایگزین دارو می باشد.
3. کاهش مصرف دارد و در بیشتر موارد حذف کامل دارو
4. می تواند زمانی که دارو جوابگو نباشد جایگزین شود.
5. افرادی که تحمل مصرف دارو ندارند این روش جایگزین مناسبی است.

آیا بیوفیدبک عوارض دارد؟

طبق بررسی‌هایی که از مطالعات صورت گرفته از روش درمانی بیوفیدبک صورت گرفته است این روش درمانی عرضه‌ی چندانی نداشته است. ممکن است عوارض اندکی مانند اضطراب، اختلال خواب، تهوع و سردردهای خفیف در زمان درمان وجود داشته باشد که معمولاً این عوارض پایدار نیستند و پس از قطع درمان این عوارض هم قطع می‌شوند.

انواع روش های بیوفیدبک

مهم‌ترین روش‌هایی که در درمان از طریق بیوفیدبک از آن‌ها استفاده می‌شود شامل موارد زیر است.

• امواج مغزی: با نصب حسگرهایی بر روی سر و استفاده از دستگاه الکتروانسفالوگرام امواج مغزی را تفسیر می کنند.
• نوروفیدبک: این شکل درمانی در واقع بازآموزی الگوهای امواج مغزی می باشد و در درمان اختلالاتی نظیر افسردگی، فیبرومیالژیا، اختلال کم توجهی-بیش فعالی، اعتیاد به الکل کاربرد چشمگیری دارد. در این روش با نصب حسگرهایی به سر، فعالیت مغزی را اندازه گیری می‌کنند.
• تنفس: نظارت بر الگو و تعداد تنفس با استفاده از نوارهایی در اطراف شکم و قفسه سینه
• ضربان قلب: با نصب حسگر بر روی لاله گوش یا نوک انگشتان و استفاده از دستگاه فوتوپلتیسموگراف به رصد ضربان قلب می پردازند.
• عضلات: در این روش حسگرها بر روی عضلات قرار داده می‌شود تا فعالیت الکتریکی عضلات ارزیابی شود.
• غدد عرق: اندازه گیری فعالیت غدد عرق و میزان تعریق
• درجه حرارت: اندازه گیری جریان خون ورودی به پوست و جلوگیری از کاهش درجه حرارت بدن